نویسنده: محمد نصر اصفهانی

خدمات متقابل دین و بشر

با وجود تب جداسازی دین از زندگی، در تاریخ معاصر، باید به این حقیقت توجه داشت که اولاً اگر بخواهیم بین دستاوردهای بشر و دین تفکیک قائل شویم، مادی‌ترین آن به بشر و معنوی‌ترین آن به دین مربوط است و آنچه بینابین آن قرار دارد محصول مشترک بشر و دین است. پس آنچه تمدن و دستاورد بشری تلقی می‌شود دستاورد خالص بشر نیست بلکه محصول مشترک دین و غیردین است. امروزه با همین محصول مشترک تاریخی می‌توان زندگی داشت و نام آن را غیردینی نهاد ولی نمی‌توان دیندار ماند. ثانیاً دین برای خوب زیستن و خوب مردن انسان است. دین قصد دخالت در امور بشری را ندارد و درصدد جانشینی امور بشری هم نیست. با توجه به ادله و شواهدی که گذشت، هر قاعده اجتماعی انسانی، که عقلانی، علمی و یا عرفی‌غیرجاهلانه بود، دین مروج و مبلغ آن بوده و خواهد بود. ترویج این امور، چه از جانب عقلای بشر و چه از جانب شرع، از نظر اهمیت تفاوتی با یکدیگر ندارند چون یک منشأ دارند و در حقیقت این امور همان چیزی هستند که بشر به عنوان مشیت پروردگار خود، در عالم دنیا کشف کرده و از آن تبعیت می‌کند. با این تفاوت که شخص معتقد به دین باید انگیزه بیشتری نسبت به دیگران در عمل به این قواعد داشته باشد چون به آثار قربی و اخروی آن هم باور دارد. محروم کردن جامعه اسلامی از عقل، علم و عرف زمانه مخالف رویه قرآن و سنت است و اگر مشاهده می‌شود که در جوامع دینی به قواعد عرفی، عقلی و علمی بی‌توجهی می‌شود یا به دلیل ضعف اعتقاد یا به دلیل ضعف بینش و یا به دلیل ناآگاهی و جهالت آنها است.

به نظر شما واقعه عاشورا یک قیام و انقلاب به معنای مصطلح آن در حوزه سیاسی و نظامی بود، یا یک حرکت اصلاح طلبانه؟

خبرگزاری ایکنا به نظر شما واقعه عاشورا یک قیام و انقلاب به معنای مصطلح آن در حوزه سیاسی و نظامی بود،  یا یک حرکت اصلاح طلبانه؟ به گمان من واقعه عاشورا یک قیام سیاسی...

پیش‌فرض‌ها و تحلیل‌های حادثه عاشورا

موضوع بحث بنده در این جمع عالمانه از عزیزان تحصیلات تکمیلی و اساتید گرانقدر دانشگاهی، آنگونه که قبلاً اعلام هم شده است «پیش‌فرض‌ها و تحلیل‌های حادثه عاشورا» است. در واقع نقش پیش‌فرض‌ها در تحلیل...

قانون غیر از فتوای فقیه است (دوچرخه‌سواری بانوان در گفت‌وگویی شفاف و صریح با حجت‌الاسلام دکتر محمد نصراصفهانی)

    در ابتدا نظر خودتان را درباره دوچرخه سواری بانوان بیان کنید. اصولا بنده بین دوچرخه سواری، متورسیکلت سواری و رانندگی ماشین تفاوتی قائل نیستم، زمانی که شرایط مربوط به پوشش رعایت شده...

عرف‌گرایی قرآن

صاحب این قلم، با بررسی‌ کارکرد واژه عرف و معروف در قرآن کریم به راهکاری درون‌دینی جدیدی در جمع سنت و مدرن دست‌یافته است که به نظر می‌رسد برای تشخیص ثابت از متغیر دین و توضیح رابطه دین و پدیده‌های نوین بشری نیز مفید کارآمد است

تلازم قدرت سیاسی و فساد!؟

فساد، یکی از آسیب‌های مهم در کلیه نظام‌های سیاسی است، با وجودی که انتظار است در یک نظام‌ها، قانون، اخلاق یا شریعت حاکم باشد ولی تجربیات تاریخی بشر، خلاف آن را نشان داده است.

ملاصدرا و نظریه تکامل

دانشمندان معاصر بر اثر مشاهدات خود به نظریه ترانسفورمیسم رسیده‌اند که بر اساس آن، جهان طبیعت سراسر تغییر و تطوّر است. در این مقاله این مسئله مورد بررسی قرار گرفته است که آیا آراء و مبانی فلسفی ملاصدرا با چنین فرضی سازگار است یا خیر؟

به این منظور به روش توصیفی تحلیلی در آثار وی جستجو شده و این نتیجه به دست آمده است که اصالت وجود، وحدت تشکیکی وجود، حرکت جوهری و اشتداد، وجود چهار اصل تأسیسی فلسفه صدرا است. سه اصل اول توجیه اصل چهارمی است که «حرکت تکاملی موجودات طبیعی» است.

به نظر ملاصدرا طبیعت عین سیلان و حرکت است و حرکت منحصر در عوارض نیست، بلکه به نظر او حرکت، نحوه وجود طبیعت اعم از عناصر، گیاه، حیوان و انسان است. بنابراین او معتقد است عالم طبیعت یک امر واحد مستمر است که از خودِ فروتر به خودِ برتر می‌رسد. در این مقاله این مسإله نیز اثبات شده است که تکامل موجودات هیچ منافاتی با وجود خدا و متون دینی ندارد.

نقش زنان مسلمان، در شکل‌گیری برخی از آیات قرآن

زنان صدر اسلام به دلیل محرومیت تاریخی که داشته‌اند از زمینه مناسبی که حاصل شده بود در نفی تبعیض و بی‌عدالتی سنتی از هیچ کوششی فروگذار نکردند و در تحقق قسط و عدل، خدا و رسول را به یاری طلبیدند به طوری که آیات مناسب با این تحول خواهی نازل گشت.

هویت حسینی

از میان شخصیت‌های جهان اسلام و تشیع، امام حسین (ع) از ویژگی منحصر به فردی برخوردار است به طوری که در طول تاریخ مورد توجه خاص و عام بوده است. پرسش این است که چرا امام حسین نسبت به دیگران هویت ممتازی پیدا کرده است؟

خوانش‌های تفسیری از متن عاشورا

افراد از این متن تاریخی برداشت‌های متعدد دارند که این برداشت‌ها مبتنی بر پیش فرض‌های مختلفی است که مفسر از آن شخص و آن حادثه‌ای دارد که آن شخص در خلق آن نقش داشته است. به همین جهت مثل تفسیر قرآن است، می‌بینید از یک آیه تفسیرهای مختلف می‌کنند، حادثه کربلا هم با همان نورانیت قرآنی‌اش دارای تفاسیر متعدد است که افراد با پیش فرض‌ها و انتظارات مختلفی که از امام دارند، در واقع در مورد ایشان ذهن خوانی می‌کنند.